Jak postępować w czasie upałów? Najważniejsze zasady bezpieczeństwa

Upał może być nie tylko uciążliwy, lecz także niebezpieczny dla zdrowia i życia. Gdy temperatura powietrza przekracza 30°C, organizm ma coraz większe trudności z utrzymaniem prawidłowej temperatury. Wzrasta wówczas ryzyko odwodnienia, wyczerpania cieplnego, omdlenia, a nawet udaru cieplnego.

Na negatywne skutki wysokiej temperatury szczególnie narażone są dzieci, seniorzy, osoby przewlekle chore, samotne oraz przyjmujące niektóre leki. Ostrożność powinny zachować również osoby pracujące fizycznie na zewnątrz, kierowcy i uczestnicy imprez plenerowych. Jak postępować w czasie upałów, aby bezpiecznie przetrwać najgorętsze dni?

Czym jest upał i kiedy jest najgoręcej?

O upale mówi się zazwyczaj wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30°C. Wbrew częstemu przekonaniu najwyższa temperatura dnia nie zawsze występuje dokładnie w południe. Powietrze może nagrzewać się jeszcze przez kilka kolejnych godzin, dlatego szczególnie gorąco bywa w godzinach popołudniowych.

Najsilniejsze promieniowanie słoneczne występuje natomiast wcześniej, w okolicach południa. Oznacza to, że podczas upałów należy ograniczyć przebywanie na zewnątrz przez znaczną część dnia. W miarę możliwości warto zaplanować zakupy, spacery, treningi i prace ogrodowe na wczesny poranek albo wieczór.

Jak chronić mieszkanie przed nagrzewaniem?

Właściwe przygotowanie domu lub mieszkania może znacznie poprawić komfort podczas fali upałów. W ciągu dnia okna powinny być zamknięte, szczególnie po stronie nasłonecznionej. Warto również zasłonić rolety, żaluzje lub zasłony, aby ograniczyć nagrzewanie pomieszczeń.

Mieszkanie najlepiej wietrzyć nocą i wcześnie rano, gdy temperatura na zewnątrz jest niższa. Jeżeli pozwalają na to warunki bezpieczeństwa, można otworzyć okna po przeciwnych stronach budynku i stworzyć przeciąg.

W czasie upału warto także ograniczyć korzystanie z urządzeń wytwarzających dodatkowe ciepło. Dotyczy to między innymi piekarnika, kuchenki, tradycyjnych żarówek, suszarki oraz sprzętu elektrycznego pozostawionego w trybie czuwania. Pomocne mogą być wentylatory i klimatyzacja, jednak nawiew nie powinien być skierowany bezpośrednio na twarz przez długi czas.

Nawadnianie organizmu podczas upału

Regularne picie wody jest jedną z najważniejszych zasad bezpieczeństwa podczas wysokich temperatur. Nie należy czekać, aż pojawi się silne pragnienie, ponieważ może być ono pierwszym sygnałem odwodnienia.

Wodę warto mieć zawsze przy sobie, szczególnie podczas podróży, spaceru lub pracy na zewnątrz. Najlepiej pić często, ale mniejszymi porcjami. Przy dużym wysiłku i intensywnym poceniu pomocne mogą być również napoje uzupełniające elektrolity.

Podczas upałów należy unikać alkoholu, ponieważ sprzyja on odwodnieniu i utrudnia prawidłową ocenę własnego samopoczucia. Nie powinno się także przesadzać z kawą, napojami energetycznymi oraz bardzo słodkimi napojami.

Dobrym uzupełnieniem diety są owoce i warzywa zawierające dużo wody, między innymi ogórki, pomidory, sałata, arbuzy, pomarańcze i truskawki.

Jak ubierać się podczas wysokich temperatur?

W upalne dni najlepiej wybierać lekkie, luźne i przewiewne ubrania wykonane z naturalnych materiałów, takich jak bawełna lub len. Jasne kolory odbijają większą część promieni słonecznych i nagrzewają się wolniej niż ciemna odzież.

Podczas wychodzenia na zewnątrz należy pamiętać o nakryciu głowy, okularach przeciwsłonecznych z filtrem UV oraz kremie ochronnym. Krem z filtrem powinien być nanoszony odpowiednio wcześniej i ponawiany zgodnie z zaleceniami producenta, zwłaszcza po kąpieli lub intensywnym poceniu.

Obuwie powinno być wygodne i przewiewne. Szczególną ostrożność należy zachować na rozgrzanym asfalcie, piasku i metalowych powierzchniach, które mogą powodować oparzenia.

Jak bezpiecznie odpoczywać i pracować w upale?

W najgorętszej porze dnia należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego. Bieganie, ciężka praca, noszenie ładunków lub długotrwałe przebywanie na słońcu mogą szybko doprowadzić do odwodnienia i przegrzania.

Jeżeli pracy na zewnątrz nie można przełożyć, trzeba regularnie robić przerwy w cieniu, pić wodę i obserwować reakcje organizmu. Niepokojącymi sygnałami są między innymi ból głowy, zawroty głowy, nudności, skurcze mięśni, silne osłabienie oraz problemy z koncentracją.

Podczas podróży samochodem warto częściej się zatrzymywać. Wysoka temperatura obniża koncentrację i wydłuża czas reakcji kierowcy. Przerwa w zacienionym miejscu, nawodnienie i przewietrzenie pojazdu mogą ograniczyć ryzyko wypadku.

Dziecko lub zwierzę w nagrzanym samochodzie

Nigdy nie wolno pozostawiać dziecka ani zwierzęcia w zaparkowanym samochodzie, nawet na kilka minut. W słoneczny dzień wnętrze pojazdu nagrzewa się bardzo szybko, również wtedy, gdy temperatura na zewnątrz nie wydaje się ekstremalnie wysoka.

Uchylenie szyby nie zapewnia skutecznej ochrony. Temperatura w pojeździe może osiągnąć poziom powodujący przegrzanie, utratę przytomności, uszkodzenie narządów, a nawet śmierć.

Jeżeli zauważymy dziecko lub zwierzę zamknięte w nagrzanym samochodzie, należy ocenić jego stan, spróbować odnaleźć właściciela pojazdu i natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 112. Gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, trzeba działać zgodnie z instrukcjami operatora numeru alarmowego i podjąć niezbędne czynności ratunkowe.

Bezpieczeństwo nad wodą

Wysoka temperatura zachęca do wypoczynku nad jeziorem, rzeką lub morzem. Nie należy jednak gwałtownie wchodzić do zimnej wody bezpośrednio po opalaniu. Duża różnica temperatur może spowodować szok termiczny, zaburzenia oddychania, skurcze mięśni, a nawet utratę przytomności.

Przed rozpoczęciem pływania należy stopniowo schłodzić ciało, zwilżając kark, klatkę piersiową, ręce i nogi. Do wody trzeba wchodzić powoli. Nie wolno pływać po spożyciu alkoholu ani korzystać z niestrzeżonych kąpielisk.

Objawy przegrzania i udaru cieplnego

Pierwszymi objawami przegrzania mogą być silne pragnienie, ból i zawroty głowy, osłabienie, nudności, nadmierne pocenie, przyspieszone tętno oraz skurcze mięśni. Osobę z takimi dolegliwościami należy przenieść do chłodnego, zacienionego miejsca, poluzować jej ubranie i rozpocząć stopniowe chłodzenie.

Znacznie poważniejszym stanem jest udar cieplny. Mogą o nim świadczyć zaburzenia świadomości, majaczenie, drgawki, utrata przytomności, bardzo wysoka temperatura ciała oraz gorąca skóra.

W takiej sytuacji należy natychmiast zadzwonić pod numer 112 lub 999. Do czasu przyjazdu ratowników poszkodowanego trzeba przenieść w chłodne miejsce, zdjąć nadmiar odzieży, wachlować i chłodzić ciało wilgotnymi okładami. Szczególnie skuteczne jest chłodzenie okolic szyi, pach i pachwin. Osobie nieprzytomnej nie wolno podawać napojów ani leków.

Pamiętaj o osobach najbardziej narażonych

Podczas upałów warto regularnie kontaktować się ze starszymi, samotnymi lub chorymi osobami z rodziny i sąsiedztwa. Należy sprawdzić, czy mają dostęp do wody, chłodnego pomieszczenia i potrzebnych leków.

Niektóre preparaty mogą wpływać na termoregulację lub gospodarkę wodno-elektrolitową. Leków nie wolno jednak samodzielnie odstawiać. W razie wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą, a same preparaty przechowywać zgodnie z instrukcjami na opakowaniu.

Rozsądne planowanie dnia, regularne nawadnianie, odpoczynek w cieniu i szybka reakcja na objawy przegrzania mogą zapobiec poważnym konsekwencjom zdrowotnym. W czasie upałów dbajmy nie tylko o siebie, lecz także o dzieci, seniorów, osoby chore, samotne i zwierzęta.

Źródło: https://www.gov.pl/web/kgpsp/jak-przygotowac-sie-na-upal